ΤΑ «ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

       Χρονολογικῶς εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 326 μ.Χ.. Ἔχει λήξει ἡ πρώτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδος καὶ ὁ αὐτοκράτωρ ἐπιστρέφει εἰς τὴν Ῥώμην, ὅπου θὰ συνεχισθοῦν αἱ πανηγυρικαὶ ἐκδηλώσεις τῆς εἰκοσαετίας. Κάποιαι ἱστορικαὶ πηγαὶ μᾶς πληροφοροῦν ὅτι διεδραματίσθησαν τραγικὰ γεγονότα εἰς τὴν οἰκογένειάν του. Τί ἀκριβῶς εἶχε συμβῆ δὲν εἶνε γνωστόν. Καὶ αὐτό, διότι ἅπασαι αἱ πληροφορίαι ποὺ ἔχομεν προκαλοῦν σοβαρώτατα ἐρωτηματικὰ ἀξιοπιστίας, ἀφοῦ προέρχονται ἀπὸ ἱστορικοὺς ἀμφιβόλου ἀντικειμενικότητος, ποὺ δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῶν ὑποτιθεμένων ἐγκλημάτων, ἀλλὰ ἐπιδίδονται εἰς ἕνα πρωτοφανὲς ὑβριστικὸν παραλήρημα ἐμπαθείας. Καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅμως, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐμπάθεια μεταφράζεται  εἰς ἀφηγηματικὴν παράστασιν γεγονότων ἀσυμπτώτων καὶ ἀντιφατικῶν δημιουργεῖ εὔλογον δυσπιστίαν ἀντικειμενικότητος.

       Εἰς μίαν προσπάθειαν ἀξιολογήσεως τῆς βασιμότητος τῶν πληροφοριῶν ποὺ μᾶς δίδουν αἱ ἱστορικαὶ πηγαί, παρατηροῦμεν ὅτι διὰ τὰς ὑποτιθεμένας πράξεις εὐθύνης τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου κάνουν λόγον μόνον αὐταὶ ποὺ ἐντάσσονται εἰς τὴν εἰδωλολατρικὴν (Ζώσιμος) καὶ τὴν φιλοαρειανὴν (Φιλοστόργιος) ὁμάδα ἱστορικῶν κειμένων. Καὶ βεβαίως δὲν εἶνε καθόλου τυχαῖον ποὺ ὁ μὲν Ζώσιμος δὲν κατόρθωσε νὰ εὕρῃ τίποτε τὸ θετικὸν καὶ ἀξιόλογον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου [«... οὐκέτι λοιπὸν τὴν κατὰ φύσιν ἐνοῦσαν αὐτῷ κακοήθειαν ἔκρυπτεν...», Ζώσιμος, Ἱστορία Νέα, ΙΙ.29.1], ὁ δὲ Φιλοστόργιος θέλοντας νὰ καταδείξῃ ὅτι μετὰ τὴν προσυπογραφὴν τοῦ "Τριαδικοῦ δόγματος" ἀπὸ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον, ἡ θεία Χάρις τὸν ἐγκατέλειψε, καταγράφει τὴν μετασυνοδικὴν συμπεριφορὰν τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου ὡς μίαν σύνθεσιν ἠθικῶν ὀλισθημάτων. Ὅμως καὶ ἂν ὁ Εὐσέβιος ἢ ἀκόμη ὁ Γελάσιος, ἀλλὰ καὶ ὁ Θεοδώρητος εἶχαν λόγους νὰ σιωποῦν, κανεὶς λόγος σιγῆς δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Σωκράτους, τοῦ Σωζομενοῦ ἢ ἀκόμη τοῦ "ἐθνικοῦ" Πραξαγόρου, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν κατηγορεῖ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον, ἀλλὰ ἀντιθέτως τὸν ἐγκωμιάζει. Ὁ Σωζομενὸς μάλιστα διαμαρτύρεται διὰ τὰ ὅσα κακόπιστα καταλογίζουν εἰς τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον οἱ "ἐθνικοί". Βεβαίως, διὰ κάποια ἀπὸ τὰ ὑποτιθέμενα ὀλισθήματα τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου εὑρίσκομεν πληροφορίας καὶ εἰς μερικὰ μεταγενέστερα χρονογραφικὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ὅμως πάσχουν ἀπὸ σοβαρὰς ἀνακριβείας.

       Διὰ λόγους ποὺ δὲν ἔχουν διακριβωθεῖ, αἱ ἐχθρικαὶ πρὸς τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον πηγαὶ ὑποστηρίζουν ὅτι δῆθεν διέταξε τὴν φυλάκισιν καὶ εἰς τὴν συνέχειαν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πρωτοτόκου υἱοῦ του, Κρίσπου, ποὺ τὸν εἶχεν ἀποκτήση μὲ τὸν γάμον του μὲ τὴν Μινερβῖναν [Ὁ Ζώσιμος ὑποστηρίζει τὴν ἄποψιν ὅτι ἡ Μινερβῖνα δὲν ἦτο σύζυγος τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ἀλλὰ νόμιμος παλλακή του (ΙΙ.20.2). Πιθανῶς ὁ Κρῖσπος νὰ ἐγεννήθη τὸ 305 μ.Χ.]. Ὁ φιλοαρειανὸς ἱστορικὸς Φιλοστόργιος, ὁ ὁποῖος ὅπως ἔχει ἐπισημανθεῖ ποτὲ δὲν ἐσυγχώρησεν τὴν ἀποδοχὴν τοῦ δόγματος τοῦ "ὁμοουσίου" ἀπὸ τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον καὶ βεβαίως ἀπὸ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον, κατηγορεῖ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον ὅτι αὐτὸς διέταξε τὸν θάνατον τοῦ Κρίσπου, μετὰ ἀπὸ συκοφαντικὴν παρέμβασιν τοῦ δευτέρας συζύγου του, Φαύστης ["Τὸν Κωνσταντῖνον ἀνελεῖν τὸν ἴδιον παῖδα... διαβολαῖς τῆς μητρυιᾶς", Φιλοστόργιος, P.G. 65.468 - ΙΙ.4]. Εἰς τί ἀκριβῶς ὅμως συνίστατο ἡ διαβολή; Ὁ Φιλοστόργιος δὲν ἀπαντᾶ, κάτι ὅμως ποὺ διὰ λόγους ἱστορικῆς συνεπείας ὄφειλε νὰ πράξῃ. Παρὰ ταῦτα σπεύδει νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὅτι μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Κρίσπου, ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος συνέλαβε τὴν Φαῦσταν νὰ μοιχεύεται καὶ ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ τὴν πνίξουν εἰς τὸ λουτρόν ["Κακείνην δὲ πάλιν φωραθεῖσάν τινι τῶν Κουρσώρων μοιχωμένην, τῇ τοῦ λουτροῦ ἁλέα ἐναποπνιγῆναι προστάξαι", Φιλοστόργιος, P.G. 85.465 - ΙΙ.4].

       Ὁ ἐθνικὸς ἱστορικὸς Ζώσιμος, ὁ ὁποῖος θεωρεῖ ὡς μοναδικὴν αἰτίαν ὅλων τῶν κακῶν τῆς αὐτοκρατορίας τὴν μεταστροφὴν τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου εἰς τὴν Χριστιανικὴν πίστιν, κάνει λόγον διὰ ὕπαρξιν ἐρωτικῶν σχέσεων μεταξὺ Κρίσπου καὶ Φαύστης ["Κρίσπον γάρ παῖδα... εἰς ὑποψίαν ἐλθόντα τοῦ Φαύστῃ τῇ μητριᾷ συνεῖναι τοῦ τῆς φύσεως θεσμοῦ μηδένα λόγον ποιησάμενος ἀνεῖλεν", Ἱστορικὰ Νέα, ΙΙ.29.2]. Ἡ ἐμπάθεια ὅμως μὲ τὴν ὁποίαν ὁ Ζώσιμος ἀντιμετώπισεν ὁτιδήποτε προερχόταν ἀπὸ τοὺς Χριστιανούς, πολὺ δὲ περισσότερον ἀπὸ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον διὰ τὸν ὁποῖον ἐκφράζεται κατὰ τρόπον ὑπερμέτρως ἄδικον καὶ προσβλητικόν, καθιστᾶ τὰς μαρτυρίας ἰδιαιτέρως ἐπισφαλεῖς. Ἀνάλογος εἶνε καὶ ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν μᾶς παρέχει ὁ Λατῖνος Ἐπίσκοπος καὶ λόγιος Σιδώνιος Ἀπολλινάριος ὁ ὁποῖος ὅμως, ἰσχυρίζεται ὅτι ὁ Κρίσπος ἐδηλητηριάσθη [Γ. Κορδᾶτος, Ἱστορία τῆς Ἑλλάδος, σ. 65].

       Ὁ χρονογράφος Ἰ. Ζωναρᾶς, χωρὶς νὰ διευκρινίζῃ τὴν πηγὴν τῶν πληροφοριῶν του, δίδει μίαν παραλλαγμένην πληροφορίαν ἐν σχέσει μὲ αὐτὴν τοῦ Ζωσίμου. Μᾶς παραδίδει ὅτι ἡ Φαῦστα ἐπιθυμοῦσεν ἐρωτικῶς τὸν Κρίσπον καὶ ἐπειδὴ ἐκεῖνος δὲν ἀνταποκρινόταν, τὸν διέβαλεν εἰς τὸν αὐτοκράτορα [Ἐπιτομή, P.G. 134.1105 - XIII.2, Μ. Γλυκᾶς, P.G. 158.465 - IV].

       Ἐντύπωσιν πάντως προκαλεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ πρῶτος ἀπὸ τοὺς νεωτέρους σφοδροὺς πολεμίους τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ὁ Edward Gibbon, θεωρεῖ ἀπίθανον τὴν ἐκτέλεσιν τῆς Φαύστης [Κωνσταντῖνος Παπαῤῥηγόπουλος, σ. 329].

       Ἡ σύγχυσις λοιπὸν τῶν πληροφοριῶν καὶ ἡ συνακόλουθος αὐθαίρετος ἀξιολόγησις εἶνε προφανής. Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἠμποροῦσεν ἴσως νὰ ὑποτεθῇ, ἂν τελικῶς αἱ συγκεκριμέναι καὶ πάντως ἀσύμπτωτοι πληροφορίαι ἔχουν ποιάν τινα οὐσιαστικὴν βάσιν, εἶνε ὅτι ὁ Κρίσπος ἐνδεχομένως νὰ διέπραξε κάποιο βαρύτατον παράπτωμα, τὸ ὁποῖον ἡ "σοφὴ αὐστηρότης" [Κ. Κούμας, Ἱστορίαι τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων, σ. 457] καὶ τὸ περὶ δικαίου αἴσθημα τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀνεχθῇ. Οὕτω, ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, ὑπερβαίνοντας τὰ αἰσθήματα πατρικῆς ἀγάπης ποὺ τὸν συνέδεαν μὲ τὸν Κρίσπον, ἐπέτρεψε τὴν καταδίκην του εἰς θάνατον, ἀφοῦ εἶνε δεδομένον ὅτι ἦτο ἰδιαιτέρως αὐστηρὸς εἰς θέματα ἀρχῶν καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς αὐστηρότητος δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ διαφύγῃ οὔτε ὁ υἱός του. Καμμία ἄλλη σοβαρὰ καὶ λογικὴ ἐξήγησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ. Ἄλλως τε διὰ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον τὸ περὶ δικαίου αἴσθημα ἦτο ἀνώτερον ἀπὸ κάθε ἄλλο. Αὐτοὶ λοιπὸν ποὺ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου ἐφαντάσθησαν  τὸν Νέρωνα, τὸ ἔκαναν ἐπειδὴ αὐτὸ τοὺς ἐξυπηρετοῦσεν [Καλλίνικος, σελὶς 438, ὑποσημείωσις 5, μὲ εἰδικὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν Γάλλον Μοναχὸν Leclercq ὁ ὁποῖος φέρεται νὰ ἀποκαλῇ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον "δολοφόνον ἐφάμιλλον τοῦ Νέρωνος, ἀντικείμενον γενικῆς βδελυγμίας, δῆθεν Χριστιανός, οὐδέποτε ὑπάρξας ἀληθὴς τοιοῦτος, ἀναλαβὼν ἐργολαβικῶς τὴν κηδεμονίαν τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἀκύρως βαπτισθείς". Αἱ κρίσεις αὗται ἐμπεριέχονται εἰς τὴν Γαλλικὴν ἔκδοσιν τῆς Ἱστορίας τῶν Συνόδων τοῦ Γερμανοῦ Ἐπισκόπου Josef Hefele (Conciliengeschichte)]. Ὅσον ἀφορᾷ περὶ τοῦ θανάτου τῆς Φαύστης καὶ πολὺ περισσότερον περὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον φέρεται ὅτι ἀπέθανεν, ἡ πληροφορία μόνον μὲ ἀφήγησιν ἀνεκδοτολογικοῦ τύπου μεσαιωνικοῦ χαρακτῆρος ἠμπορεῖ νὰ ἐξομοιωθῇ καὶ ὄχι μὲ σοβαρὰν ἱστορικὴν πληροφόρησιν.

       Ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος ἐλέγχεται ἀκόμη ἀπὸ μερικούς, διὰ τὸν θάνατον τοῦ γαμβροῦ του, τοῦ Λικινίου, συζύγου τῆς ἀδελφῆς του Κωνσταντίας [Ζώσιμος, ΙΙ.28.2]. Ἡ ἀντικειμενικὴ κρίσις ὅμως ἐπιβάλλει νὰ κρίνωνται τὰ γεγονότα ὑπὸ τὰς συγκεκριμένας κυριάρχους ἀντιλήψεις δικαίου,  εἰς τὸν τόπον καὶ τὸν χρόνον ποὺ ἔλαβαν χώραν [Ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ Will Durant ὅτι "δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν τὰς ἐκτελέσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη, μὴ γνωρίζοντες τὰς αἰτίας αὐτῶν", σ. 762]. Ὁ  Μέγας Κωνσταντῖνος ἂν καὶ ἐνίκησε τὸν Λικίνιον, δὲν τὸν κατεδίκασεν εἰς θάνατον ὅπως συνηθιζόταν, οὔτε κἂν τὸν ἐφυλάκισεν, ἀλλὰ σεβόμενος προφανῶς τὴν συγγενικήν τους σχέσιν, τὸν ὑποχρέωσεν νὰ ζῇ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ὁ Λικίνιος, ἂν καὶ ὑπεσχέθη ὑποταγὴν εἰς τὸν αὐτοκράτορα, δὲν τὸ ἔπραξεν. Ἀντιθέτως, ἐκινήθη συνωμοτικῶς μὲ σκοπὸν τὴν ἀνατροπὴν τοῦ αὐτοκράτορος. Ἡ παραπομπή του εἰς δίκην καὶ ἡ καταδίκη του εἰς θάνατον μὲ τὰς προβλεπομένας διαδικασίας, ἦτο φυσικὸν ἐπακόλουθον τῆς παρανόμου καὶ ἀξιοποίνου συμπεριφορᾶς του. Ὁ εἰδωλολάτρης ἱστορικὸς Ζώσιμος βεβαίως, δι᾿ αὐτονοήτους λόγους, ἔχει ἄλλην ἄποψιν. Κατηγορεῖ τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον ὅτι δῆθεν ἠθέτησε τὸν λόγον του καὶ διέταξε νὰ θανατωθῇ ὁ Λικίνιος, ξεχνῶντας προφανῶς ὅτι ὁ Λικίνιος, μετὰ τὴν ἧτταν του καὶ τὸν περιορισμόν του εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὄχι μόνον δὲν ἐτήρησε τὴν ὑπακοὴν ποὺ ὄφειλεν, ἀλλ᾿ ἀντιθέτως ἐκινήθη ἀνατρεπτικῶς ἐναντίον τοῦ αὐτοκράτορος. Διατί τάχα ἡ ποινικὴ συμπεριφορὰ τῆς ἐννόμου τάξεως τῆς αὐτοκρατορίας πρὸς τὰς ἀξιοποίνους πράξεις τοῦ Λικινίου, θὰ ἔπρεπε νὰ ἦτο διαφορετική; Προφανῶς ἐπειδὴ αὐτὸ ἐξυπηρετοῦσε τὰς ἀπόψεις τοῦ Ζωσίμου.

       Ἡ Χριστιανικὴ συνείδησις ἀγάπης βεβαίως, δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀποδοχὴν τῆς θανατικῆς καταδίκης. Εἶνε ὅμως ἀδιανόητον νὰ κρίνεται ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος μὲ βάσιν τὰς ἀρχὰς τοῦ Εὐαγγελίου, ὅταν ἡ συγκεκριμένη πρᾶξις ἔλαβε χώραν εἰς μίαν ἐποχὴν (324 μ.Χ.) ὅπου αὐτὸς δὲν εἶχε κατανοήσει πλήρως τὰς ἀξίας τῆς Χριστιανικῆς διδασκαλίας. Οὔτε πάλιν νὰ ἀξιολογῶμε τὰς πράξεις του μὲ τὴν φιλοσοφίαν καὶ τὰς ἀρχὰς ποὺ μᾶς ἐπιβάλλουν αἱ σύγχρονοι ἀντιλήψεις. Ὁ Κωνσταντῖνος Παπαῤῥηγόπουλος, ἐπηρεασμένος προφανῶς ἀπὸ τὸν Ἅγιον Ἱερώνυμον, ἰσχυρίζεται ὅτι ὁ ἀυτοκράτωρ ὄφειλε νὰ δείξῃ μεγαλυτέραν γενναιότητα καὶ νὰ χαρίσῃ δι᾿ ἄλλην μίαν φορὰν τὴν ζωὴν εἰς τὸν Λικίνιον. Τὸ γεγονὸς ὅμως ὅτι ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος δὲν ἐπέδειξε τὴν ἀνάλογον μεγαλοψυχίαν καὶ ἄφησε τὸν γαμβρόν του νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν θανατικὴν καταδίκην, δὲν παρέχει τὸ δικαίωμα ἐξομοιώσεώς του μὲ τὸν Νέρωνα, ὅπως ἀδοκίμως μερικοὶ ἐπιχειροῦν νὰ καταδείξουν.

       Τέλος, εἰς τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον ἀποδίδουν μερικοὶ τὴν δολοφονίαν τοῦ υἱοῦ τοῦ Λικινίου καὶ τῆς Κωνσταντίας, ἄρα καὶ ἰδικοῦ του ἀνηψιοῦ, ἡλικίας μόλις 12 ἐτῶν. Τοιαύτη ὅμως πληροφορία μέσα ἀπὸ τὰς ἱστορικὰς πηγὰς δὲν προκύπτει. Πέραν αὐτοῦ, ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος ἤδη εἶχεν ἀπαλλαγῆ ἀπὸ τὸν Λικίνιον καὶ δὲν εἶχε κανένα ἀπολύτως λόγον νὰ θανατώσῃ ἕνα δωδεκάχρονον παιδίον, πολὺ δὲ περισσότερον ὅταν αὐτὸ ἦτο τὸ τέκνον τῆς ἀδελφῆς του.

[Κάποιοι ἐκτιμοῦν ὅτι ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος ἐθεώρησε τὸν ἀνηψιόν του ὡς ὑπεύθυνον τοῦ θανάτου τοῦ Κρίσπου (Νέα Γενικὴ Ἱστορία τῶν Ἑλλήνων, τόμος ΣΤ΄, σελὶς 32, Δ. Ἀπέργης - Κ. Ἐμμανουήλ, Ἀθήνα, 1974). Ἄλλοι πάλιν θεωροῦν ὅτι εἶχε βλέψεις εἰς τὸν θρόνον].

       Δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τῆς προσοχῆς μας τὸ γεγονὸς ὅτι ὅσοι ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς τοὺ Μεγάλου Κωνσταντίνου ἀπέθανον κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς βασιλείας του, ὁ θάνατός τους ἀπεδόθη, ἀπὸ τοὺς ἰδεολογικούς του ἀντιπάλους, εἰς τὴν σφαίραν τῆς προσωπικῆς του εὐθύνης. Ἀκόμη καὶ ὁ θάνατος τοῦ πενθεροῦ του, τοῦ Μαξιμιανοῦ, ὁ ὁποῖος ηὐτοκτόνησεν ἕν ἔτος μετὰ τὴν ἀνεπιτυχῆ ἀπόπειραν δολοφονίας τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ἀποδίδεται, τελείως ἀβασίμως, ἀπὸ τινὰς συγχρόνους συγγραφεῖς, εἰς τὸν Μέγαν Κωνσταντῖνον.

       Δυστυχῶς ὅμως, ὅλη αὐτὴ ἡ μυθιστορηματικὴ κατασκευὴ ὑποτιθεμένων θανάτων τῶν προσώπων τοῦ οἰκογενειακοῦ περιβάλλοντος τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, τὸ μόνον ποὺ κατορθώνει εἶνε νὰ σπέρνῃ τὴν ἀμφιβολίαν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἀνυποψιάστου καὶ καλοπροαιρέτου Χριστιανοῦ, εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ὁποίου γκρεμίζεται μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας φυσιογνωμίας τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας ἱστορίας. Καὶ βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφοβολία πὼς μὲ ὅλον αὐτὸ τὸ δολίως κατασκευασμένον σεναριογραφικὸν ὑλικὸν δὲν ἐπιδιώκεται τίποτε ἄλλο, παρὰ ὁ διασυρμὸς καὶ ἡ ἀπαξίωσις τῆς πνευματικῆς μας κληρονομίας.

       Εἶνε ἀπολύτως βέβαιον ὅτι ὅλοι αὐτοὶ ποὺ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ θεμελιωτοῦ τοῦ βυζαντινοῦ πολιτισμοῦ ἠθέλησαν νὰ συνθέσουν τὸ πορτραῖτον μιᾶς ἐγκληματικῆς φυσιογνωμίας, δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὴν ἀσάφειαν καὶ τὴν ἀπροσδιοριστίαν τῶν πηγῶν πλάθοντας ὑποθετικὰ ἱστορήματα εἰς τὰ μέτρα τῆς ἰδικῆς τους ἀρεσκείας. Ἀλήθεια τί ἔχουν νὰ ἀπαντήσουν ὅλοι αὐτοὶ εἰς τὸν Σωζομενὸν ὁ ὁποῖος μὲ παῤῥησίαν ἐπισημαίνει: «Δὲν παραβλέπω αὐτὸ ποὺ λέγουν οἱ εἰδωλολάτραι ὅτι δηλαδὴ ὁ Κωνσταντῖνος, ἀφοῦ ἐθανάτωσε τινὰς ἐκ τῶν στενῶν του συγγενῶν καὶ ἀφοῦ συνέπραξεν εἰς τὸν θάνατον τοῦ Κρίσπου, δηλαδὴ τοῦ ἰδίου του τοῦ τέκνου, μετενόησε καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν φιλόσοφον Σώπατρον κάθαρσιν ἐκ τῶν ἁμαρτιῶν του. Ἐκεῖνος ὅμως τοῦ ἀπήντησεν ὅτι κάθαρσις διὰ τοιαῦτα ἁμαρτήματα δὲν ὑπάρχει. Ἀνυπομονοῦσε λοιπὸν δι᾿ αὐτὸν τὸν λόγον ὁ βασιλεὺς νὰ συναντηθῇ μὲ Ἐπισκόπους ποὺ τοῦ ἔδιδαν τὴν ὑπόσχεσιν πὼς μὲ τὸ Βάπτισμα θὰ καθαριζόταν ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας. Οἱ Ἐπίσκοποι τοῦ ἔδωσαν σκοπίμως αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν, οὕτως ὥστε νὰ δελεασθῇ καὶ νὰ γίνῃ Χριστιανὸς καὶ μαζὶ μὲ αὐτὸν νὰ βαπτισθοῦν καὶ ὅσοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν του. Ὅμως, ἐις ἐμὲ φαίνεται ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶνε δημιουργήματα ἐκείνων ποὺ ἔχουν σκοπὸν νὰ κατασυκοφαντοῦν τὴν πίστιν τῶν Χριστιανῶν» ["Οὐκ ἀγνοῶ δέ, ὡς ἕλληνες λέγουσι, Κωνσταντῖνον ἀνελόντα τινὰς τῶν ἐγγυτάτῳ τοῦ γένους, καὶ τῷ θανάτω Κρίσπου τοῦ ἑαυτοῦ παιδὸς συμπράξαντα μεταμεληθῆναι καὶ περὶ καθαρμοῦ κοινώσασθαι Σωπάτρῳ τῷ φιλοσόφῳ... τὸν δὲ ἀποφήνασθαι, μηδένα καθαρμὸν εἶναι τῶν τοιούτων ἁμαρτημάτων. Ἀδημονοῦντα δὲ τὸν βασιλέα ἐπὶ τῇ ἀπαγορεύσει περιτυχεῖν ἐπισκόποις, οἱ μετανοίᾳ καὶ βαπτίσματι ὑπέσχοντο πάσης αὐτὸν ἁμαρτίας καθαίρειν. Ἠσθῆναί τε τούτοις κατὰ σκοπὸν εἰρηκόσι καὶ θαυμάσαι τὸ δόγμα, καὶ χριστιανὸν γενέσθαι καὶ τοὺς ἀρχομένους ἐπὶ τοῦτο ἀγαγεῖν. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, ταῦτα πεπλάσθαι τοῖς σπουδάζουσι τὴν χριστιανῶν θρησκείαν κατηγορεῖν", Σωζομενός, P.G. 67.869 - I.5].

       Δυστυχῶς, αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἀδιαπέραστον στρῶμα ἱστορικῆς ὀμίχλης ποὺ ἔχει καταπέσει ἐπάνω εἰς τὰ συγκεκριμένα γεγονότα, ἐτροφοδότησε τὴν μισαλλοδοξίαν καὶ τὴν μυθώδη εὑρηματικότητα ὅλων ἐκείνων ποὺ τὴν διαδρομὴν τοῦ βυζαντινοῦ πολιτισμοῦ τὴν ἀντελήφθησαν ὡς θλιβερὰν παρένθεσιν τῆς παγκοσμίου ἱστορίας. Ἐν τέλει ὅμως, ὅ,τι καὶ ἐὰν ἐσυνέβη ἐντὸς τῶν αὐτοκρατορικῶν ἀνακτόρων, πρέπει νὰ γίνῃ κατανοητὸν ἀπὸ τοὺς πολεμίους τῆς βυζαντινῆς ἱστορίας ὅτι ὁ πολιτισμὸς δὲν παράγεται ἐντὸς τῶν αὐτοκρατορικῶν σαλονιῶν, οὔτε καταγράφεται ὡς ἄθροισμα παλατιανῶν δολοπλοκιῶν. Ἡ λόγια σκέψις, ἡ λόγια αἰσθητική, ἡ διανόησις, ἡ ἀναζήτησις ὑψηλοτέρων ἀρχῶν καὶ ἀξιῶν, αἱ μεταφυσικαὶ ἀναζητήσεις, ἡ προσπάθεια προσεγγίσεως τοῦ θείου, εἶνε στοχεῖα ποὺ χαρακτηρίζουν τὴν ἱστορικὴν συνέχειαν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ καὶ ὄχι μόνον τοὺς ἄρχοντάς του. Ὁ πολιτισμὸς ἑνὸς λαοῦ, συνεπῶς, δὲν κρίνεται μὲ βάσιν τὰς ἰδιοτροπίας ἐκείνων ποὺ ἀσκοῦν τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ μὲ βάσιν τὰς δυνατότητας τοῦ ἰδίου τοῦ λαοῦ νὰ παράγῃ καὶ νὰ ἀποθέτῃ εἰς τὸ παγκόσμιον ταμιευτήριον τοῦ πολιτισμοῦ.             

Μέγας Κωνσταντῖνος ὁ Ἰσαπόστολος

Δημητρίου Ἀποστολίδου

Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μητροπόλεως Φιλίππων, Νεαπόλεως καὶ Θάσου

Ἔκδοσις Β΄ ἀναθεωρημένη, Καβάλα Ἰανουάριος 2012

(Ἔκδοσις Α΄ Μάρτιος 2005)

(σ. 203-210)

Περὶ τοῦ μυστηρίου τοῦ πόνου

 

 

 

Διατί χρειάζεται ὁ πόνος καὶ μάλιστα εἰς τὸ τέλος τῆς ἐπιγείου ζωῆς μας;

Διατί νὰ μὴ φεύγωμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν πρόσκαιρον ζωὴν πρὸς τὴν ἄλλην, τὴν αἰώνιον, εἰρηνικῶς, ἀνωδύνως, ἀνεπαισχύντως, ἀλλὰ πολλοὶ φεύγουν μαρτυρικῶς καὶ μὲ ἀφορήτους πόνους, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι οἱ καρκινοπαθεῖς;

Θέλει ὁ Θεὸς νὰ βασανιζώμεθα; Καὶ ἡ Ἐκκλησία ματαίως εὔχεται περὶ τοῦ εἰρηνικοῦ ἡμῶν τέλους;

Μία ἀπάντησις, ποὺ προσωπικῶς μὲ ἱκανοποιεῖ πλήρως, ᾖναι ἡ ἑξῆς:

 Ὁ Θεὸς ἔχει ἡτοιμασμένην καὶ μάλιστα πρὸ καταβολῆς κόσμου, δηλαδὴ πρὸ τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου καὶ βεβαίως τοῦ ἀνθρώπου, τὴν Βασιλείαν Του. Τὴν ὁποίαν θὰ κληρονομήσουν οἱ σεσωσμένοι ἄνθρωποι μετὰ τὴν Δευτέραν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν καὶ τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ κόσμου. Ἐκεῖ τὤρᾳ εὑρίσκεται μόνον ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος, καὶ ἴσως μερικοὶ ἄλλοι ἀκόμη Ἅγιοι, οἱ ὁποῖοι μετεφέρθησαν εἰς τὴν αἰώνιον ζωὴν ψυχῇ τε καὶ σώματι.

Πρὸς τὸ παρόν, οἱ κεκοιμημένοι κληρονομοῦν τὸν Παράδεισον, ἀφοῦ ἐκεῖ εἶνε ὁ τόπος τῶν ψυχῶν (ἐνῷ ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ προορίζεται διὰ τὸν ὅλον ἄνθρωπον, δηλαδὴ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα). Ὁ ἀντίστοιχος τόπος τῶν ψυχῶν ποὺ δὲν σῴζονται εἶνε ὁ ᾍδης, ἐνῷ μετὰ τὴν Δευτέραν παρουσία εἶνε ἡ Κόλασις.

Λοιπόν, ἄνθρωποι ποὺ ἐγεύθησαν ἔστω καὶ ἐν μέρει τὰ κάλλει τοῦ Παραδείσου, ὅπως ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, μᾶς διαβεβαιώνουν ὅτι «οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξα ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς» (πρὸς Ῥωμαίους Η΄ 18). Ἐπίσης «ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν Αὐτὸν» (Α΄ πρὸς Κορινθίους Β΄ 9).

Δηλαδή, ὁ Θεὸς μᾶς ἔχει ἑτοιμάσει ἕνα τόπον πανευφρόσυνον, ποὺ ἀνθρωπίνη γλῶσσα εἶνε ἀδύνατον νὰ ἐκφράσῃ! «Ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν Παράδεισον καὶ ἤκουσεν ἄῤῥητα ῥήματα, ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι» (Β΄ πρὸς Κορινθίους ΙΒ΄ 4).

Ὁ λογισμὸς μοῦ λέγει ὅτι, μὲ τόσα ἀγαθὰ ποὺ μᾶς περιμένουν, θὰ ἐνοιώθαμεν ἄβολα ἐκεῖ καὶ τελείως ἀποξενωμένοι, ἂν δὲν εἴχαμε προσφέρῃ καὶ ἡμεῖς κᾴτι.
Οἱ Ὅσιοι προσέφεραν ἀσκητικοὺς ἀγῶνας μιᾶς ζωῆς. Οἱ Μάρτυρες ἀφορήτους σωματικοὺς πόνους μέχρι θανάτου. Οἱ ὑπόλοιποι, μίαν σωματικὴν ἀσθένειαν ὀλίγων ἢ πολλῶν χρόνων, ἄνευ, ὅμως, γογγυσμῶν (γκρίνιας), ἀλλὰ μάλιστα καὶ δοξολογῶντας τὸν Θεόν!

 Σκεφθῆτε ἕνα ἄνθρωπον πλήρη ἁμαρτιῶν, ὅπως εἴμεθα ὅλοι ἐμεῖς, νὰ ἀποθνήσκῃ, χωρὶς προηγουμένως νὰ περάσῃ ἀπὸ καμμίαν δυσκολίαν. Καὶ ἡ ψυχή του νὰ ἀντικρύσῃ τὸν Παράδεισον. Δὲν θὰ διαλυθῇ ἀπὸ τὴν ἐντροπὴν καὶ τὴν αἴσθησιν τῆς ἀναξιότητος τοιούτου βραβείου;

Εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν ζωήν, ὅταν μᾶς ἐπαινέσουν διὰ κᾴτι ποὺ προσεφέραμε, καὶ πάλιν δὲν νοιώθουμεν ἄνετα. Πολὺ περισσότερον ὅταν μᾶς ἐπαινοῦν καὶ μᾶς βραβεύουν ἀκόμη, διὰ πράγματα ποὺ δὲν ἔχομε καμμίαν ἀνάμειξιν! Πόσῳ μᾶλλον ἐκεῖ, εἰς τὴν αἰώνιον πλέον ζωήν μας, ὅπου τὰ πάντα εἶνε γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα καὶ δὲν ὑπάρχει ἴχνος ὑποκρισίας καὶ ὅλων τῶν ματαιοτήτων τοῦ κόσμου τούτου. Δὲν θὰ νοιώθωμε παντελῶς ἀνάξιοι τοῦ Παραδείσου, τόσον, ποὺ νὰ μᾶς φαίνεται ὁ Παράδεισος ὡς Κόλασις;

Διὰ τοῦτο, λοιπόν, ὁ... Τιμωρὸς Θεός, δηλαδὴ ὁ Θεὸς ποὺ φροντίζει διὰ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειάν μας, οἰκονομεῖ διὰ τὸν καθένα ὅ,τι χρειάζεται, προκειμένου νὰ ἐλαφρύνῃ αὐτὴν τὴν αἰσχύνην, λόγῳ ἀναξιότητος, ποὺ θὰ νοιώθῃ ἡ ψυχή μας εἰς τὴν ἄλλην ζωὴν καὶ νὰ ἀγάλλεται εἰς τὸν Παράδεισον μετὰ τῶν Μαρτύρων, τῶν Ὁσίων καὶ τῶν λοιπῶν Ἁγίων, αἰνοῦντες καὶ δοξολογοῦντες τὸν Τριαδικὸν Θεόν. Ἀμήν.

Ἡ ἡλικία τοῦ κόσμου

 

 

 

         Πολλοὶ ἄνθρωποι, ἀκόμη καὶ Χριστιανοί, νομίζουν ὅτι ὅσα γράφει ἡ Ἁγία Γραφὴ εἶνε μυθώδη, ἢ εἰς τὴν καλλιτέραν περίπτωσιν ἀλληγορικά. Καὶ τοιουτοτρόπως πέφτουν εἰς τὴν παγίδα τῶν ἀθέων ἐξελικτικῶν, οἱ ὁποῖοι διατείνονται, ἄνευ ουδεμιᾶς οὐσιαστικῶς ἀποδείξεως, ὅτι ἡ ἡλικία τῆς Γῆς καὶ τοῦ σύμπαντος κόσμου εἶνε ἑκατομμυρίων, ἢ ἀκόμη χειρότερα δισεκατομμυρίων ἐτῶν!

 

      Εἰς τὸ παρὸν κείμενον παρατίθενται μερικὰ ἐπιστημονικὰ στοιχεῖα ποὺ δείχνουν ὅτι ἡ ἑξαήμερος δημιουργία τοῦ κόσμου ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅπως καὶ ἡ χρονολόγησις ποὺ παρατίθεται εἰς τὸ πρῶτον Βιβλίον τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τὴν Γένεσιν, δὲν εἶνε καὶ τόσον μυθώδη, οὔτε ἀλληγορικά, ἀλλὰ ὅ,τι μᾶς ἀποκαλύπτει ὁ Θεὸς ᾖναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια. Καὶ καλὸν εἶνε νὰ λαμβάνουν σοβαρῶς ὑπ᾿ ὄψιν τους τὴν Ἁγίαν Γραφὴν οἱ ἐπιστήμονες, διότι θὰ γλυτώσουν πολὺν χρόνον μελέτης καὶ ἐρευνῶν. Ἤδη οἱ ἄθεοι ἐπιστήμονες ἔχουν καθυστερήσει τὴν πρόοδον τῆς ἐπιστήμης χιλιάδας ἐτῶν τὤρᾳ, ἀφοῦ ἔφθασαν τὸν εἰκοστὸν αἰῶνα νὰ ἀνακαλύψουν ὅσα ἡ Ἁγία Γραφὴ μᾶς ἀποκαλύπτει ἐδῶ καὶ 4,500 ἔτη! Ἕνα παράδειγμα εἶνε ἡ δημιουργία τοῦ φωτὸς πρὸ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ ἡλίου, γεγονὸς ποὺ ἐχλεύαζαν οἱ ἄθεοι, ὅταν τὸ ἔβλεπαν γεγραμμένον εἰς τὴν Ἁγίαν Γραφήν, μέχρι τελευταίως ποὺ τὸ ἀνεκάλυψαν καὶ αὐτοί!

 

 

 

 

 

       Διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἔχῃ στηρίγματα ἡ θεωρία τῆς ἐξελίξεως,

 

ἐπενόησαν οἱ ὀπαδοί της ἕνα σωρὸν ἄλλα ἀναπόδεικτα πράγματα, ἕνα 

 

ἐκ τῶν ὁποίων εἶνε ἡ πολὺ μεγάλη ἡλικία τοῦ κόσμου! Αὐτὸ βεβαίως, 

 

ἔγινε σταδιακῶς καὶ τεχνηέντως, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀφομοιωθῇ 

 

περισσότερον!

      

       Ἐπὶ παραδείγματι, ὁ George Buffon (Γάλλος Κοσμολόγος, 1707-1788) ὑπεστήριξε τὸ ἔτος 1770 ὅτι ἡ Γῆ ἔχει ἡλικίαν 70,000 ἐτῶν.

Τὸ δὲ ἔτος 1905, ἐπισήμως ἡ ἡλικία τῆς Γῆς ἦτο δύο δισεκατομμυρίων ἐτῶν!

    

Φαίνεται ὅμως, ὅτι αὐτὸ δὲν τοὺς ἐκάλυπτεν, ὁπότε μερικὰ ἔτη μετά, 

 

δηλαδὴ τὸ 1969, ἡ ἐπίσημος ἡλικία τῆς Γῆς καὶ τῆς Σελήνης ἦτο 

 

τρισήμισυ δισεκατομμυρίων ἐτῶν!

Καὶ σήμερον κατέληξαν νὰ διαδίδουν ὅτι ἡ ἡλικία τῆς γῆς εἶνε 4,6

 

 δισεκατομμυρίων ἐτῶν! Μέχρι αὔριον, ἴσως νὰ αὐξηθῇ 

 

περισσότερον! Οὕτως ἢ ἄλλως, τὰ μηδενικὰ ποὺ προσθέτουν δέν ... 

 

φορολογοῦνται!!!

Οἱ τόσον μεγάλοι ἀριθμοί, βολεύουν πολύ, διότι ὅσον μακρυὰ εἰς τὸ 

 

παρελθὸν μεταθέτουν τὰς «ἀποδείξεις» τους, τόσον δυσχερέστερον 

 

εἶνε νὰ ἀποδειχθοῦν πραγματικῶς!

Οἱ ἐπιστήμονες ἔχουν παρατηρήσει ὅτι κάθε 30 ἔτη «ἀποθνήσκει» 

 

ἕνα 

 

ἄστρον, δηλαδὴ ἐκρήγνυται ὡς ὑπερκαινοφανής.
 

Ἂν τὸ σύμπαν εἶνε ἡλικίας δισεκατομμυρίων ἐτῶν, πῶς καὶ ἔχουν 

 

παρατηρηθεῖ ὀλιγότεροι τῶν τριακοσίων τοιούτων «θανάτων»; Δὲν 

 

ἔπρεπε νὰ εἶχαν παρατηρηθῆ ἑκατοντάδες ἑκατομμύρια ἐκρήξεις 

 

ὑπερκαινοφανῶν;

Δίδω ἀκόμα ἕνα στοιχεῖον, ποὺ δείχνει ὅτι τὸ σύμπαν δὲν ἔχει τόσον

 

 μεγάλην ἡλικίαν ὅπως διατείνονται οἱ ἐξελικτικοί.
 

 Εἰς τὰ βιβλία φυσικῆς γράφουν ὅτι τὰ ἄστρα ποὺ ὀνομάζονται 

 

«ἐρυθροὶ γίγαντες» ἐξελίσσονται εἰς «λευκοὺς νάνους» εἰς διάστημα 

 

χρόνου δισεκατομμυρίων ἐτῶν!

Ἀρχαῖαι ὅμως περιγραφαί, ἀνατρέπουν αὐτὰ ποὺ μᾶς διδάσκουν 

 

σήμερον!!!

Ἰδοὺ καὶ τρίτον στοιχεῖον (3ον)!

 
Εἷς ἐκ τῶν δορυφόρων τοῦ Διός, ὁ Γανυμήδης, ἔχει ἰσχυρὸν

 

 μαγνητικὸν πεδίον. Τὰ μαγνητικὰ πεδία παράγονται ἀπὸ τὴν κίνησιν 

 

τῶν ὑγρῶν μετάλλων ποὺ εὑρίσκονται ἐντὸς ἑνὸς σώματος. Ὁ 

 

Γανυμήδης ὅμως, ἔπρεπε νὰ εἶχε «κρυώση» (στερεοποιηθῆ τελείως) 

 

πρὸ δισεκατομμυρίων ἐτῶν!

 

Καὶ αὐτὸ εἶνε ἕνα μόνον παράδειγμα αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Διότι ἰσχύει 

 

καὶ διὰ τὴν Γῆν αὐτό, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλους πλανήτας.
 

Πῶς ἐξηγεῖται αὐτὸ μὲ τὰ δισεκατομμύρια ἔτη;

Τέταρτον στοιχεῖον (4ον):

 
Οἱ δακτύλιοι τοῦ Κρόνου εἶνε ἀσταθεῖς, γεγονὸς ποὺ δέν δικαιολογεῖ 

 

τὴν ἡλικίαν τῶν δισεκατομμυρίων ἐτῶν!

Πέμπτον στοιχεῖον (5ον):

 
Οἱ μαγνῆται χάνουν τὴν δύναμίν τους μὲ τὸ πέρας τοῦ χρόνου.

 Ἡ γῆ ἔχει ἤδη χάση τὸ 10% τῆς μαγνητικῆς της δυνάμεως τὰ 

 

τελευταῖα 150 ἔτη καὶ τὸ 40% τὰ τελευταῖα 1,000 ἔτη!

 

Συνεπῶς, ΔΕΝ μπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡλικίαν δισεκατομμυρίων ἐτῶν καὶ νὰ

 

 διατηρῇ μαγνητικὸν πεδίον!

Ἕκτον Στοιχεῖον (6ον):

 

 Ἔχει παρατηρηθεῖ ὅτι ἡ Σελήνη ἀπομακρύνεται ἐκ τῆς Γῆς μὲ 

 

ταχύτητα 5 cm περίπου κατ᾿ ἔτος.

Αὐτό, εἰς ποῖον λογικὸν συμπέρασμα μᾶς ὁδηγεῖ;

 
Ὅτι ὅσον προχωροῦμεν εἰς τὸ παρελθόν, ἡ Σελήνη εὑρίσκεται

 

 πλησιέστερον τῆς Γῆς! Μὲ ὅ,τι αὐτὸ συνεπάγεται!...

 Πέραν τοῦ γεγονότος ὅτι ἀλλάζουν πολλὰ δεδομένα εἰς τὴν γῆν, ὅσον 

 

πλησιέστερον εὑρίσκεται ἡ Σελήνη εἰς αὐτήν, ἂν προχωρήσωμε πίσω 

 

εἰς τὸν χρόνον, θὰ ὑπάρξῃ κάποια χρονικὴ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ 

 

Σελήνη θὰ εἶχεν ἔλθη εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Γῆν! Καὶ αὐτὴ ἡ χρονικὴ 

 

στιγμὴ δὲν ξεπερνᾶ τὰ 1,4 δισεκατομμύρια ἔτη!!!
 

 Δηλαδή, ὑπολογίζοντας τὴν ταχύτητα ἀπομακρύνσεως τῆς Σελήνης 

 

ἐκ τῆς Γῆς, εὑρίσκουμεν ὅτι πρὸ 1,4 δισεκατομμυρίων ἐτῶν ἡ Σελήνη 

 

ἐφαπτόταν μὲ τὴν Γῆν! Περιττὸν νὰ ἀναφέρω ὅτι καὶ εἰς τὴν μέσην 

 

ἀπόστασιν νὰ ἦτο, ἀπὸ ὅτι εἶνε σήμερον ἡ Σελήνη, ἡ Γῆ θὰ 

 

καταστρεφόταν! Πολὺ δὲ περισσότερον δὲν θὰ ἠμποροῦσαν νὰ 

 

ὑπάρξουν κατάλληλοι συνθῆκαι διαβιώσεως οἱουδήποτε ὀργανισμοῦ!

Μὲ ἐλαφρῶς διαφορετικὰ δεδομένα:

 

Ὑποτιθεμένη ἡλικία τῆς Γῆς: 4,540,000,000 ἔτη
Ἀπόστασις Γῆς - Σελήνης: 384,000 km
Ἀπομάκρυνσις τῆς Σελήνης ἐκ τῆς Γῆς: 3,8 ἑκατοστὰ κατ᾿ ἔτος ἢ 3,8 cm/year
[https://www.iflscience.com/the-moon-is-slowly-moving-away-from-earth-will-we-ever-drift-apart-70642]
 

Συμπέρασμα:
Ἡ ἀπόστασις Γῆς - Σελήνης τότε, πρὸ 4,54 δισεκατομμυρίων ἐτῶν θὰ ἦτο:
0,038 μέτρα/ἔτος Χ 4,540,000,000 ἔτη = 172,520 km.

Ἀναμένουμε τὤρᾳ ἀπὸ τοὺς ἐπιστήμονες ποὺ διατείνονται περὶ αὐτῶν, νὰ ἀποδείξουν ὅτι ἠμποροῦσαν νὰ συνυπάρχουν ἡ Γῆ μὲ τὴν Σελήνην τόσον πλησίον μεταξύ τους, καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ ζωὴ εἰς τὴν Γῆν, ἀλλ᾿ οὐχὶ καὶ εἰς τὴν Σελήνην! 

 

 

 Ἕβδομον στοιχεῖον (7ον):

Κομῆται μικρῆς περιόδου, χάνουν ὕλην ποὺ δὲν τοὺς ἐπιτρέπει νὰ

 

 ἐπεκτείνουν τὴν ζωήν τους περισσότερον ἀπὸ 10,000 ἔτη!
 

Καὶ ὅμως παρατηροῦνται καὶ σήμερον!

Ὄγδοον στοιχεῖον (8ον):

Ἡ Γῆ γυρίζει εἰς τὸν Ἰσημερινόν, μὲ ταχύτητα 1000 μιλίων ἀνὰ 

ὥραν!

Αὐτὴ ἡ περιστροφὴ τῆς Γῆς, προκαλεῖ τὸ λεγόμενον Coriolis Effect.

Ἔχει παρατηρηθεῖ μία ἐπιβράδυνσις τῆς περιστροφικῆς κινήσεως τῆς 

 

 Γῆς! Αὐτό, μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἴδιον λογικὸν συμπέρασμα ποὺ 

 

ἀναφέραμεν ἀνωτέρω περὶ τῆς Σελήνης. Ὅτι δηλαδή, ὅσον 

 

προχωροῦμεν εἰς τὸ παρελθόν, τόσον μεγαλυτέρα εἶνε ἡ 

 

περιστροφικὴ 

 

κίνησις τῆς Γῆς!

Ἂν ἡ ἡλικία τῆς Γῆς εἶνε ὄντως 4,6 δισεκατομμυρίων ἐτῶν, ὅπως 

 

διατείνονται οἱ ἐξελικτικοὶ ἐπιστήμονες, ἆρά γε πόση θὰ ἦτο ἡ 

 

ταχύτης 

 

περιστροφῆς της πρό, ἂς εἴπωμεν, 65 ἑκατομμυρίων ἐτῶν;

 

 

 Χμμμ... Μᾶλλον αὐτὸς εἶνε ὁ λόγος τῆς ἐξαφανίσεως τῶν 

 

δεινοσαύρων τότε!

 Ἔνατον στοιχεῖον (9ον):
 

Εἰς τὴν ἔρημον τῆς Σαχάρας ἐν Ἀφρικῇ, ἐπικρατεῖ ἄνεμος μὲ 

 

σχετικῶς 

 

σταθερὰν κατεύθυνσιν, γεγονὸς ποὺ προκαλεῖ τὸ φαινόμενον τῆς 

 

ἐρημοποιήσεως.

Ἔχει ὑπολογισθεῖ ὁ ῥυθμὸς ἐπεκτάσεως τῆς ἐρήμου τῆς Σαχάρας καὶ 

 

 τὸ χρονικὸν διάστημα διαμορφώσεώς της ὅπως εἶνε σήμερον δὲν 

 

μπορεῖ νὰ ξεπερνᾶ τὰ 4,000 ἔτη περίπου!

Δέκατον στοιχεῖον (10ον):

 

Αἱ πετρελαιοπηγαὶ μποροῦν νὰ ἐξασκοῦν πίεσιν μέχρι 20,000 psi.

Ὁ φλοιὸς τῆς Γῆς, ὅμως, ἄνωθεν μιᾶς πετρελαιοπηγῆς, δὲν δύναται νὰ

 

 ἀντέξῃ αὐτὴν τὴν πίεσιν πέραν τῶν 10,000 ἐτῶν!

 

 

Τὰ κάτωθι εἶνε ἀντιγραφὴ ἐκ τοῦ βιβλίου τοῦ Ἀποστόλου Χρ. Φράγκου ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἡ μυθολογία τῆς σύγχρονης  Γεωλογίας», ἀπὸ τὰς σελίδας 189 μέχρι 196:

 

 

 

1. Ἐκροὴ ἀερίων μέσα εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν.

Ὡρισμένα ῥαδιενεργὰ στοιχεῖα παράγουν ἀέρια καθὼς μεταπίπτουν, κυρίως ἡλίου 4 εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκπτώσεως οὐρανίου, καὶ ἀργοῦ 40 εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκπτώσεως καλίου. Τὰ προϊόντα αὐτὰ μεταναστεύουν πρὸς τὰ ἄνω διὰ μέσου τῶν πετρωμάτων καὶ τελικῶς διαφεύγουν εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν. Τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ ἀργοῦ πρέπει νὰ ὑπῆρχεν ἐδῶ ἢ εἰς τὸν φλοιὸν ἀπὸ τὴν ἀρχήν, δεδομένου ὅτι εἶνε ἐξαιρετικῶς ἄφθονον διὰ νὰ εἶχε παραχθῆ ἀπὸ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ καλίου, ἀκόμη καὶ εἰς χρονικὴν περίοδον 5 δισεκατομμυρίων ἐτῶν, ἂν παραδεχθῶμεν ὡς ὀρθοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Cook.
Ἡ μικρὴ ποσότης τοῦ ἡλίου εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ἔχει προκαλέσει σύγχυσιν εἰς τοὺς ἐξελικτικοὺς ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Ὁ Cook ἐπισημαίνει τὸ πρόβλημα ὡς ἑξῆς:
«Εἰς τὴν ὑπολογισθεῖσαν ποσότητα 2Χ10²⁰ γραμμάρια οὐρανίου καὶ 5Χ10²⁰ γραμμάρια θορίου εἰς τὴν λιθόσφαιραν, τὸ ἥλιον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε παραχθῆ ῥαδιογενετικῶς εἰς ῥυθμὸν περίπου 3Χ10²⁰ γραμμάρια ἐτησίως. Ἐπὶ πλέον, ἡ (δευτερεύουσα) πηγή ἡλίου ὑπελογίσθη ὅτι εἶνε εἰς συγκρίσιμον μέγεθος. Προφανῶς, σχεδόν ὅλον τὸ ἥλιον ἀπὸ ἰζηματογενῆ πετρώματα και, συμφώνως πρὸς τοὺς Keevil καὶ Hurley, περίπου 0,8 τοῦ ῥαδιογενετικοῦ ἡλίου ἀπὸ πυρογενῆ πετρώματα, ἠλευθερώθη εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν γεωλογικῶν περιόδων (ποὺ θεωροῦνται ὅτι εἶνε 5Χ10⁵ ἔτη). Συνεπῶς, περισσότερον ἀπὸ 10²⁰ γραμμάρια ἡλίου θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπέρασεν εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ἀπὸ τὴν «ἀρχήν». Δεδομένου ὅτι ἡ ἀτμόσφαιρα περιέχει μόνον 3,5Χ10¹⁵ γραμμάρια ἡλίου 4, ἡ συνήθης παραδοχή εἶνε συνεπῶς περίπου 10²⁰ γραμμάρια ἡλίου 4, ποὺ πρέπει ἐπίσης νὰ ἐπέρασε διὰ μέσου τῆς ἐξωσφαίρας καὶ ὅτι ὁ παρὼν ῥυθμὸς ἀπωλείας διὰ τῆς ἐξωσφαίρας ἐξισώνει τὸν ῥυθμὸν ἐκροῆς ἀπὸ τὴν λιθόσφαιραν» (Cook Melvin, "Where is the Earth's Radiogenic Helium?", Nature, vol. 179, January 26, 1957, p. 213).
Αὐτὴ ἡ «συνήθης παραδοχή», ἐν τούτοις, εἶνε μόνον μία παραδοχή. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἔνδειξις ὅτι τὸ ἥλιον 4 διέφυγεν ἢ ἠμποροῦσε νὰ διαφύγῃ ἀπὸ τὴν ἐξώσφαιραν εἰς σημαντικὰς ποσότητας. Ἀντιθέτως, ὁ Cook ἔδειξεν ὅτι ὑπάρχει μία ἰσχυρὰ πιθανότης τὸ ἥλιον 4 πράγματι νὰ εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν διάστημα διὰ μέσου τοῦ ἡλιακοῦ στέμματος.
Κατὰ συνέπειαν, ἡ μεγίστη ἡλικία τῆς ἀτμοσφαίρας, μὲ τὴν παραδοχὴν ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀρχικὸν ἥλιον εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν, θὰ εἶνε [(3,5Χ10¹⁵)/10²⁰]Χ(5Χ10⁹)= 1,75Χ10⁵ ἔτη.
Πράγματι, ὁ Henry Faul διεπίστωσεν ἐνδείξεις ὅτι ὁ ῥυθμὸς τῆς ἐκροῆς ἡλίου εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν εἶνε ἄνω τῶν 3Χ10¹¹ γραμμαρίων ἐτησίως (Faul Henry, "Nuclear Geology", New York, John Wiley, 1954), ποὺ εἶνε κατὰ 100 φορὰς μεγαλύτερος ἀπὸ τὴν τιμὴν ποὺ ἐχρησιμοποίησεν ὁ Cook. Τοῦτο θὰ ἐμείωνε τὴν ἡλικίαν τῆς ἀτμοσφαίρας εἰς μερικὰς χιλιάδας ἐτῶν!

2. Εἰσροὴ μετεωριτικοῦ ὑλικοῦ ἀπὸ τὸ διάστημα
Εἶνε γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει σταθερὸς ῥυθμὸς εἰσόδου σωματιδίων κοσμικῆς σκόνης εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ἀπὸ τὸ διάστημα, ποὺ ἐν συνεχείᾳ κατακάθεται βαθμιαίως εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Γῆς. Αἱ καλλίτεραι μετρήσεις τῆς εἰσροῆς αὐτῆς ἔγιναν ἀπὸ τὸν Hans Petterson, ὁ ὁποῖος διεπίστωσε ποσότητα 14 ἑκατομμυρίων τόνων κατ᾿ ἔτος (Petterson Hans, "Cosmic Spherules and Meteoritic Dust", Scientific American, vol. 202, February 1960, p. 132).
[Πολὺ πρόσφατοι μετρήσεις δείχνουν μίαν πολὺ μεγαλυτέραν εἰσροὴν σκόνης ἐκείνης ποὺ ὑπελόγισεν ὁ Petterson καί, συνεπῶς, πολὺ νεωτέραν ἡλικίαν τῆς Γῆς καὶ τῆς Σελήνης· βλέπε: G. S. Hawkins, (Ed.) "MeteorOrbits and Dust", published by NASA, 1976. Ἀριθμοὶ ποὺ ελήφθησαν ἀπὸ πραγματικὰς μετρήσεις εἰς τὸ Διάστημα, ὅπως καταχωρίζονται εἰς τὴν δημοσίευσιν αὐτήν, δίδουν 200 ἑκατομμύρια τόνους σκόνης ποὺ ἔρχεται εἰς τὴν Γῆν κατ᾿ ἔτος].
Τοῦτο ἀνεβάζει τὴν ποσότητα εἰς 14Χ10¹⁹ πάουντς (λίβραι) εἰς χρονικὸν διάστημα 5 δισεκατομμυρίων ἐτῶν. Ἐὰν παραδεχθῶμε διὰ τὴν πυκνότητα τῆς συμπιεσμένης σκόνης ὅτι εἶνε, ἂς εἴπωμεν, 140 πάουντς κατὰ κυβικὸν πόδι, τοῦτο ἀντιστοιχεῖ εἰς ἕνα ὄγκον 10¹⁸ πάουντς κυβικὰ πόδια. Δεδομένου ὅτι ἡ Γῆ ἔχει ἐπιφάνειαν περίπου 5,5Χ10¹⁸ τετραγωνικὰ πόδια, τοῦτο φαίνεται νὰ σημαίνῃ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε συσσωρευθῇ, κατὰ τὴν διάρκειαν 5 δισεκατομμυρίων ἐτῶν ἡλικίας τῆς Γῆς, ἕνα στρῶμα μετεωριτικῆς σκόνης πάχους περίπου 182 ποδῶν εἰς ὁλόκληρον τὸν πλανήτην μας.
Δὲν ὑπάρχει, ὅμως, οὔτε τὸ παραμικρὸν σημάδι δι᾿ ἓν τοιούτον στρῶμα σκόνης πουθενά εἰς τὴν Γῆν.
Εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Σελήνης, ἐπίσης, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον ἀνάλογον πάχος σκόνης· ἐν τούτοις, οἱ ἀστροναῦται δὲν ηὗραν κανένα τοιοῦτον σημάδι. Ἂς σημειωθῇ ὅτι πρὶν ἀπὸ τὰς προσεδαφίσεις εἰς τὴν Σελήνην, ὑπῆρχαν σημαντικοὶ φόβοι ὅτι οἱ ἄνθρωποι θὰ ἐβυθίζοντο μέσα εἰς τὴν σκόνην ὅταν θὰ προσεδαφίζοντο ἐκεῖ, πρᾶγμα ποὺ βεβαίως δὲν ἔγινε, διότι δὲν ὑπάρχουν τοιαῦται ποσότητες σκόνης εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Σελήνης. Μπορεῖ κανεὶς νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι διαδικασίαι διαβρώσεως καὶ ἀναμείξεως εἶνε ἡ αἰτία τῆς ἀπουσίας τοῦ στρώματος τῶν 182 ποδῶν μετεωριτικῆς σκόνης.
Ἀλλὰ θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐπισημανθῇ ὅτι ἡ σύνθεσις ἑνὸς τοιούτου ὑλικοῦ μπορεῖ πλήρως νὰ διακριθῇ, εἰδικώτερον τὸ νικέλιον καὶ ὁ σίδηρος ποὺ αὐτὸ περιέχει. Τὸ νικέλιον, ἐπὶ παραδείγματι, εἶνε ἕνα πολὺ σπάνιον στοιχεῖον εἰς τὸν φλοιὸν τῆς Γῆς καὶ εἰδικώτερον εἰς τοὺς ὠκεανούς. Ὁ Pettersson ὑπελόγισεν ὅτι τὸ μέσον περιεχόμενον νικελίου τῆς μετεωριτικῆς σκόνης εἶνε 2,5%, περίπου 300 φορὰς μεγαλύτερον ἀπὸ ὅ,τι εἶνε εἰς τὸν φλοιὸν τῆς Γῆς. Ἔτσι, ἐὰν ὅλον τὸ στρῶμα τῆς μετεωριτικῆς σκόνης εἶχεν ἐξαπλωθῆ μὲ ὁμοιόμορφον ἀνάμειξιν εἰς ὁλόκληρον τὸν φλοιὸν τῆς Γῆς, τὸ πάχος τοῦ φλοιοῦ θὰ ἦτο 182Χ300 πόδια, ἢ περίπου 10 μίλια, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι καμμία ποσότης ἀρχικοῦ νικελίου δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν φλοιόν.
Δοθέντος ὅτι ὁ φλοιὸς τῆς Γῆς, κάτω μέχρι τὸν μανδύαν, ἔχει πάχος περίπου 12 μίλια, τοῦτο δείχνει ὅτι ὅλον τὸ νικέλιον εἰς τὸν φλοιὸν τῆς Γῆς θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε προκύψῃ ἀπὸ τὴν εἰσροὴν μετεωριτικῆς σκόνης κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὑποτιθεμένης 5Χ10⁹ ἐτῶν ἡλικίας τῆς Γῆς.
Ἕνας ἄλλος ἐνδιαφέρων ὑπολογισμὸς μπορεῖ νὰ γίνῃ σημειώνοντας ὅτι τὰ ὕδατα τῶν ποταμῶν μεταφέρουν περίπου 0,75 δισεκατομμύρια πάουντς νικελίου κατ᾿ ἔτος εἰς τοὺς ὠκεανοὺς καὶ ὅτι οἱ ὠκεανοὶ περιέχουν 7,000 δισεκατομμύρια πάουντς. Ἔτσι τὸ διαλυμένον νικέλιον εἰς τὰ ὕδατα τῶν ὠκεανῶν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε συσσωρευθῇ ἀπὸ τὴν ῥοὴν τῶν ποταμῶν εἰς χρονικὸν διάστημα ὀλίγον περισσότερον ἀπὸ 9000 ἔτη. Συνεπῶς, ἡ ἀπουσία τοῦ καταλλήλου ποσοστοῦ νικελίου ποὺ φθάνει εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Γῆς ἀπὸ τὴν μετεωριτικὴν εἰσροήν, δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν διάβρωσιν καὶ μεταφοράν του εἰς τὸν ὠκεανόν. Ὁ μόνος δυνατὸς τρόπος ἐξηγήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλεται ἡ μικρὴ ποσότης νικελίου ποὺ εὑρέθη εἰς τὸν φλοιὸν τῆς Γῆς καὶ τῶν ὠκεανῶν, φαίνεται νὰ εὑρίσκηται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἡλικία τῆς Γῆς εἶνε μόνον μερικαὶ χιλιάδες ἔτη.

3. Εἰσροὴ ὑλικῶν εἰς τοὺς ὠκεανούς.
Ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τὸ πρόβλημα τοῦ μετεωριτικοῦ νικελίου, τὸ ἁπλὸν γεγονός ὅτι τὸ περιεχόμενον τοῦ νικελίου ποὺ θὰ ἠμποροῦσε νὰ συσσωρευθῇ ἀπὸ τὴν ῥοὴν τῶν ποταμῶν ἐχρειάσθη περίπου 9000 ἔτη, φαίνεται νὰ θέτῃ ἕνα ἀνώτατον ὅριον εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν ὠκεανῶν, ἐκτὸς ἐὰν ἠμποροῦσε νὰ καταδειχθῇ ὅτι αὐτὸ τὸ διαλυμένον νικέλιον εἴτε κατεκάθισεν ἔξω ἀπὸ τὸν βυθὸν τῶν ὠκεανῶν ἢ κάπως ἐπέστρεψεν εἰς τὴν ἀτμόσαιραν καὶ εἰς τὰς ἠπείρους. Ἀλλὰ κᾴτι τέτοιο δὲν ἔχει καταδειχθῆ. Προφανῶς, δὲν κατεκάθισεν εἰς τὸν βυθὸν τῶν ωκεανῶν διὰ 5 δισεκατομμύρια ἔτη ποσότης 3,75 δισεκατομμυρίων δισεκατομμυρίων πάουντς. Δεδομένου ὅτι οἱ ὠκεανοὶ καλύπτουν  ἔκτασιν 3,9Χ10¹⁵ τετραγωνικὰ πόδια, τοῦτο σημαίνει ὕπαρξιν περίπου 960 πάουντς νικελίου εἰς κάθε τετραγωνικὸν πόδι βυθοῦ τοῦ ὠκεανοῦ.
Τὸ αὐτὸ εἶδος ὑπολογισμοῦ μπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ δι᾿ ἄλλα διαλυμένα χημικὰ στοιχεῖα εἰς τὸν ὠκεανόν. Δηλαδή, τὸ ποσὸν οἱουδήποτε δοθέντος χημικοῦ στοιχείου εἰς τὸν ὠκεανόν, διῃρημένον μὲ τὴν ἐτήσιον αὔξησιν τοῦ χημικοῦ τούτου στοιχείου διὰ μέσου τῆς ῥοῆς τῶν ποταμῶν, θὰ δίδῃ τὸν χρόνον ποὺ ἀπαιτεῖται διὰ νὰ συσσωρευθῇ τὸ χημικὸν τοῦτο στοιχεῖον, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς παραδοχῆς ὅτι καμμία ἀπὸ τὴν ποσότητα τοῦ χημικοῦ τούτου στοιχείου δὲν ὑπῆρχεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν εἰς τὸν ὠκεανὸν καὶ ὅτι ὁ ῥυθμὸς εἰσροῆς ἦτο πάντοτε ὁ ἴδιος.
Λόγῳ τοῦ ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ χημικὰ στοιχεῖα εἰς τοὺς ὠκεανούς, πολλοὶ διαφορετικοὶ ὑπολογισμοὶ μποροῦν νὰ γίνουν καὶ πολλαὶ διαφορετικαὶ ἀπαντήσεις μποροῦν νὰ δοθοῦν, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι εἶνε ἄγνωστον τὸ ποσὸν κάθε χημικοῦ στοιχείου ποὺ ὑπῆρχεν εἰς τὸν ὠκεανὸν ἀρχικῶς, πρὶν ἀπὸ τὴν ἔναρξιν τῶν ὑπολογισμῶν, διότι εἰς μερικὰς περιπτώσεις μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν μηχανισμοὶ ἀνακυκλώσεως ποὺ νὰ ἐπαναφέρουν μέρος αὐτῶν τῶν χημικῶν στοιχείων πίσω εἰς τὰς ἠπείρους.

Τὸ ἀξιοσημείωτον, ὅμως, εἶνε ὅτι εἰς κάθε περίπτωσιν, ἡ ὑπολογισθεῖσα φαινομένη ἡλικία τῶν ὠκεανῶν εἶνε τεραστίως μικροτέρα ἀπὸ τὴν ὑποτιθεμένην ἡλικίαν τῆς γῆς τῶν πέντε περίπου δισεκατομμυρίων ἐτῶν.

  

 

Ὑπάρχουν καὶ μερικοὶ ἐξελικτικοὶ ποὺ ἀναφέρουν διάφορα χρονόμετρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦσαν εὐλόγως νὰ ἑρμηνευθοῦν ὅτι ὑποστηρίζουν τὴν ἄποψιν περὶ τοῦ νεαροῦ τῆς ἡλικίας τῆς γῆς. 

Ὁ Willian Stansfield ("The Science of Evolution", MacMillan, New York, 1977, pp. 80-84) ἀναφέρει μερικὰ ἀπὸ αὐτὰ ὡς ἑξῆς:

1. Ἀκόμη καὶ μὲ τοὺς σημερινοὺς ῥυθμοὺς ἠφαιστειακῆς δράσεως, «νεανικαὶ» ἐκλύσεις ὑδάτων ἀπὸ ἠφαίστεια θὰ μποροῦσαν νὰ γεμίσουν ὅλους τοὺς ὠκεανοὺς εἰς πολὺ μικρότερον χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τὴν ὑποτιθεμένην ἡλικίαν τῶν 4,5 δισεκατομμυρίων ἐτῶν τῆς γῆς.

2. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει διὰ τὸ ποσὸν τῆς λάβας ποὺ ἐξωθήθη πρὸς τὰς ἠπείρους ἀπὸ τὰς ἰδίας πηγάς.

3. Ἡ ποσότης τῶν μετεωριτῶν ποὺ ἐσυσσωρεύθη εἰς τὰ στρώματα καὶ ἡ μετεωριτικὴ σκόνη εἰς τὸν φλοιόν, εἰς συσχετισμὸν πρὸς τὰς ποσότητας ποὺ φθάνουν σήμερον εἰς τὴν γῆν, θὰ ἔδειχναν μίαν ἡλικίαν χιλιάδων καὶ ὄχι ἑκατομμυρίων καὶ δισεκατομμυρίων ἐτῶν.

4. Αἱ τεράστιαι πιέσεις ποὺ ὑπάρχουν σήμερον εἰς τοὺς χώρους συγκεντρώσεων πετρελαίου θὰ μποροῦσαν νὰ εἶχαν παραταθῇ διὰ μερικὰς χιλιάδας ἔτη.
 

 

 

 

 

Τὸ κείμενον θὰ ἐμπλουτίζηται ὅποτε τύχῃ νὰ περιέλθουν εἰς τὴν 

 

ἀντίληψίν μας καὶ ἄλλα στοιχεῖα...